In een tijd waarin we vooral horen hoe moeilijk jongeren het hebben, wat zij tekort komen en welke misstappen zij maken, laat Jelle Jolles in zijn nieuwste boek een verfrissend ander geluid horen. Hij toont hoe ouders, leraren en coaches jongeren kunnen helpen door hun ontwikkeling beter te begrijpen en te leren van al wat zij meemaken: tieners zijn werk in uitvoering, tot ver na hun twintigste.
Jolles beschrijft helder hoe het tienerbrein groeit, wat jongeren al wél kunnen en waar zij eenvoudigweg nog niet aan toe zijn. Voorbarig hoge verwachtingen en overvragen leiden tot misverstanden; toenemende ruimte, duidelijke grenzen, oprechte interesse en feedback leiden juist tot groei. Fouten horen daarbij – ze zijn essentieel om ervaring op te doen en nieuwe verbindingen in het brein te laten ontstaan.
Het boek is toegankelijk geschreven in korte hoofdstukken, rijk aan tips en voorbeelden uit het dagelijks leven. Jolles kijkt mee over de schouders van de tiener tussen zijn leeftijdsgenoten, en laat zien hoe taal, denken, sociale interacties en zelfbeeld zich stap voor stap ontwikkelen. Hoe aanvankelijk impulsief en zelfgericht gedrag langzaam en sprongsgewijs plaats maakt voor empathie, zelfregulatie en planningsvermogen. Hij benadrukt de belangrijke, in deze periode vaak onderschatte, rol van opvoeders die afwisselend manager, coach, supporter, mentor en inspirator zijn. Tieners hebben nabijheid en sturing nodig, hoe lastig dit soms ook is, juist omdat hun rijping nog volop gaande is. Realiseer je je bijvoorbeeld dat een 15-jarige nog geen 50% van de woordenschat heeft van een 30-jarige, laat staan het vermogen die goed te gebruiken. De ontwikkeling van taal krijgt in dit boek niet voor niets de volle en nodige aandacht.
Soms is het boek wat overvloedig als dezelfde boodschappen in vele toonaarden wordt herhaald, maar de kracht zit in de brede en zorgvuldige uitwerking van alle ontwikkelingsgebieden: van denk- en taalvaardigheden tot empathie, planning en identiteitsvorming.
Jolles is kritisch op opvoeders en scholen die jongeren te vroeg de regie over hun leren in eigen handen geven zonder voldoende aanwijzingen, structuur en kennis aan te bieden. Inspireren, aanreiken en samen nieuwe mogelijkheden verkennen – dat is volgens hem de weg vooruit, thuis én op school.
Anders dan in zijn eerdere boeken maakt Jolles minder onderscheid tussen jongens en meisjes. Daar is wat voor te zeggen want uiteindelijk gaat het erom wat dít kind nú nodig heeft. Ook de meer specifieke plaats en rol van vaders en moeders in hun ontwikkeling werkt hij minder uit. Nieuwsgierigheid, respect en reflectie op je eigen geschiedenis brengen je al ver maar ik had graag iets meer aandacht gezien voor de – vergeleken met meisjes – wat andere ontwikkeling van jongens: hun meer onregelmatige rijping, hun hechtingsproblemen en de andere, vaak tegenstrijdige, verwachtingen uit hun omgeving. Meisjes lijken vaker ongelukkig maar mélden dit, ontwikkelen hun talige vermogens eerder en praten er meer over met elkaar en hun ouders. Jongens botsen vaker met ouders, leraren of autoriteiten. Zij praten minder makkelijk over gevoelens en zoeken het zelf wel uit terwijl ze daar nog niet aan toe zijn. Dat kan leiden tot terugtrekkend gedrag, isolement, boosheid en/of riskant gedrag.
Jolles laat zien hoe opvoeders kunnen omgaan met rijpende en soms veeleisende jongeren en hun groeiend zelfbewustzijn door bewust verschillende rollen te vervullen. En wie meer wil weten over de specifieke ontwikkeling van jongens en hoe dáár op in te spelen, vindt in dit boek een mooi vertrekpunt en kan verder kijken op mijn website, www.laukwoltring.nl .
Het tienerbrein, een ander perspectief is een wijs, praktisch en bemoedigend boek dat opvoeders helpt de wereld van jongeren beter te begrijpen. Warm aanbevolen voor ouders, leraren, hulpverleners en iedereen die met tieners werkt. Moge het net zo’n bestseller worden als zijn eerdere boeken.
Lauk Woltring 21 november 2025
Meer van en over Jelle Jolle: zie https://www.jellejolles.nl/